Pesten. Niet plagen. Niet een grapje. Maar het echte werk: iemand dag in dag uit tot op het bot treiteren, kleineren, isoleren, soms zelfs fysiek belagen. Wie het nooit heeft meegemaakt denkt dat het iets van vroeger is, iets van kinderen onder elkaar. Maar wie het wél heeft gezien – of gevoeld – weet dat het doorwerkt. Jaren later. Soms een leven lang.
Wat pesten doet, is niet alleen schade aanrichten. Het verandert je omgangsvormen. Het maakt dat je een vriendelijk gebaar vier keer moet analyseren voordat je het durft te ontvangen. Het maakt dat je altijd zoekt naar het addertje onder het gras. Dat je lichaam in regelkringen schiet bij de kleinste sociale prikkel. En dan wordt alleen zijn soms het makkelijkste. Geen teleurstellingen, geen onverwachte klappen. Maar draagt het bij aan je mens-zijn? Dat is de vraag die blijft hangen.
Ik heb pesten gezien. Ik heb het meegemaakt. Niet de zwaarste vorm, maar wel genoeg om te weten hoe het voelt. En ja – ik heb ook meegedaan. Niet omdat ik het wilde, maar omdat ik wilde voorkomen dat ze zich op mij richtten. Een keuze waar ik niet trots op ben, maar wel eerlijk over ben. Later ben ik naast degene gaan staan die het het zwaarst te verduren kreeg. Niet voor erkenning. Maar omdat verliezen met z’n tweeën beter is dan alleen.
Jaren later organiseerde ik een reünie. En daar zag ik het weer. Niet zichtbaar voor iedereen, maar ik zag het in zijn houding, in zijn ogen, in hoe hij zich bewoog tussen de mensen die hem ooit klein maakten. Hij functioneert, heeft een goede opleiding, een goede baan, nieuwe kringen. Maar dat oude litteken zat er nog. En het deed me zeer om dat te zien.
Binnenkort komt er weer een reünie. En dan krijg je de vraag: wat waren de leuke dingen die je nog weet van school? Maar ik denk dat het tijd is om iets anders te zeggen. Om de mensen die er nu zijn te vertellen dat wat toen gebeurde nog steeds doorwerkt. Dat pesten geen jeugdzonde is maar een levenslange echo. En dat we in deze digitale, vluchtige wereld nóg bewuster moeten zijn van hoe we met elkaar omgaan.
Want het begint klein. Maar het eindigt groot.